همه‌ی ما در زندگی روزمره‌ی خود با تفاوت نسل‌ها مواجه هستیم. این مبحث برای اولین بار در سال 1970 مطرح و در سال 1980، به دلیل اهمیت فراوان، به عنوان یک موضوع علمی شناخته شد و تحقیقات دانشگاهی بر روی آن آغاز گردید.

علت اصلی تفاوت رفتاری در نسل‌های مختلف، تجربیات مشترک عده‌ای از افراد است که در یک رده‌ی سنی قرار دارند. برای مثال، هنگامی که در یک کشور، جنگی رخ می‌دهد، در حین آن، میزان رشد جمعیت به صورت فزاینده‌ای افزایش می‌یابد. این پدیده، به دلیل یک اثر مشترک بر مردم آن دوره است که باعث بوجود آمدن رفتاری می‌گردد که نتیجه‌ی آن، علاوه بر بوجود آمدن حس سازندگی، ترغیب به تولید مثل نیز می‌باشد. با توجه به نمودار زیر نیز، در حین جنگ ایران و عراق، این پدیده در کشور مشاهده شد.

رشد جمعیت پس از اتمام جنگ

رشد جمعیت در حین جنگ

به همین منوال، توجه به این شاخه از علم، به دلیل اهمیت فراوان در برنامه‌ریزی و تعیین سیاست‌ها، بسیار سرنوشت ساز است و با استفاده از آن می‌توان، بسیاری از رفتارها را پیش‌بینی نمود و از تغییرات اطلاع پیدا کرد.

چگونه نسل‌ها را دسته‌بندی کنیم؟

به طور کلی، نسل به گروهی از افراد اطلاق می‌‌شود که در یک رده‌ی سنی قرار می‌گیرند و تجربیات مشابهی داشته و یا در آینده خواهند داشت (Hung & Gu & Yim, 2008). این تجربیات مشترک، در سطح کلان اتفاق می‌افتند، تجربیاتی از قبیل جنگ، حوادث طبیعی، انقلاب، اکتشافات بزرگ و غیره. این تجربیات مشترک، دارای قدرتی هستند که می‌توانند بر روحیه، اعتقادات و باور‌های یک نسل چنان تأثیری بگذارند که رفتار و منش آن افراد، به یک سمت هدایت گردد. همچنین این اتفاقات کلان، بر روی اشخاصی که سنین متفاوتی دارند، اثرهای مختلفی بر جای می‌گذارند. به همین دلیل نزدیک بودن سن افراد، اهمیت بسیاری در دسته‌بندی نسل‌ها دارد.

نسل‌های عصر حاضر به چهار دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شوند. نسل اول افرادی هستند که پیش از جنگ جهانی دوم و پیش از سال ۱۹۴۴‌ به دنیا آمده‌ و لقب سازگار (Adaptive) به آن‌ها نسبت داده می‌شود. اکثر قریب به اتفاق این گروه از جمعیت، در حال حاضر از نیروی کار خارج شده و بازنشسته شده‌اند. نسل بعدی که به بومرها (Baby boomer) مشهور هستند، در سال‌های ۱۹۴۳ تا ۱۹۶۰ چشم به جهان گشوده‌اند و خصلت آن‌ها آرمان‌گرا (Idealist) است. نسلی که پس از بومرها شناخته می‌شوند، در سال‌های ۱۹۶۱ تا ۱۹۸۱ به دنیا آمده‌اند و به نام نسل (X Generation X) شناخته می‌شوند و به نسل واکنش‌گرا (Reactive) مشهور هستند. گروه بعدی از نسل‌ها، نسل Y نام دارد که سال تولد آن‌ها ما بین سال‌های ۱۹۸۲تا ۲۰۰۰ بوده و صفت بارزشان مدنی یا اجتماعی (Civic) است.

دسته‌بندی نسل‌ها در ایران

در کشور ما نیز، نسل‌ها به سه دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شوند که توسط آزادارمکی و غفاری، 1383، چیتساز قمی، 1386 معرفی شده‌اند و مبنای آن‌ها انقلاب جمهوری اسلامی است. اولین نسلی که در این دسته‌بندی قرار می‌گیرد، متولد دهه‌های 20 و 30 بوده و عموما به عنوان سالمند شناخته می‌شوند. نسل بعدی در سال‌های 40 و 50 متولد شده‌اند و در تجربیات انقلاب و جنگ، مشترک هستند و به همین نام از آن‌ها یاد می‌شود. آخرین نسل در ایران نیز متولیدن دهه‌ی 60 و ابتدای دهه‌ی 70 هستند که عموما به نام نسل جوان شناخته می‌شوند و لقب جامعه‌پذیر به آن‌ها اطلاق می‌گردد.

ذکر این نکته بسیار الزامی است که برخی از خصیصه‌ها در میان همه‌ی افراد دنیا که در یک نسل قرار می‌گیرند مشترک است. به عنوان مثال، جنگ جهانی دوم، تمام دنیا را تحت تأثیر قرار داد و افرادی که در آن زمان حضور داشته‌اند، دارای خصلت‌های مشترک فراوانی هستند. از این جهت بسیاری از تغییرات در تمام کشورها مشترک بوده و قابل تعمیم است و قسمت عمده‌ای از تقسیم‌بندی‌های مختلف نسل‌ها، شباهت‌های بسیاری به یکدیگر دارند.

بررسی خصوصیات نسل‌ها

نسل سالمندان

اولین نسل سالمندها هستند که عموماً سنین ۶۵ به بالا داشته و عملاً به عنوان نیروی کار شناخته نمی‌شوند و عده‌ی کمی از آن‌ها به صورت تمام‌وقت در سازمان‌ها مشغول به کار هستند. این افراد اعتقاد بسیاری به سنت‌ها دارند و برای نظم و وفاداری اهمیت خاصی قائل هستند و اصلی‌ترین انگیزه‌ی آن‌ها برای کار کردن پول است و از خودگذشتی از صفات بارز آن‌ها محسوب می‌شود (Kane 2015).

نسل انقلاب و جنگ

این نسل، همواره سعی داشته است که سازندگی را سرلوحه‌ی کار خود قرار دهد. در حال حاضر، افرادی که در بطن انقلاب و جنگ بوده‌اند و سن بالاتری به نسبت دیگر افراد این نسل دارند، به سن بازنشستگی رسیده و گزینه‌های دیگری به غیر از کار کردن را بررسی می‌کنند. این نسل، در خصلت‌های بسیاری با پدران خود، یعنی سالمندان، مشترک هستند. برای مثال، بهترین پاداش برای این گروه از مردم نیز پول است و بر سلسله مراتب سازمانی و قدرت ریاست تأکید فراوان دارند (Kane 2015).

اما مهمترین خصیصه‌ی آن‌ها، سخت‌کوشی و تعهد نسبت به اهداف شخصی و سازمانی برشمرده می‌شود، تا جایی که در بسیاری از مواقع، افرادی که پس از بازنشتگی جایگزین این نسل می‌شوند، تفاوت فاحشی، از نظر عملکرد، با آن‌ها دارند ((Loretto (2015)، Kane (2015). همچنین به عقیده‌ی Heathfield 2015، این نسل، به عنوان اولین نسلی که در خانواده‌ها‌ی خود تحصیل کرده‌اند، شناخته می‌شوند.

نسل جوان

نسل جوان در ایران، با نسل‌های X و Y همپوشانی دارند که البته پر جمعیت ترین نسل به عنوان نیروی کار نیز در نظر گرفته می‌شوند. این نسل، بیش از دیگر گروه‌ها حسابگر بوده و حتی در تشکیل خانواده نیز با احتیاط بیشتری عمل می‌کنند و همین موضوع سبب می‌شود تا برنامه‌ریزی‌های مالی آن‌ها نیز دقیق‌تر باشد (Schroer 2015). به طور کلی، افرادی که به عنوان نسل جوان شناخته می‌شوند، دارای شخصیتی فعال، متعادل، خوش‌حال، خانواده‌محور و دارای سطح تحصیلات بالا هستند (Swanbrow, 2012).

چگونه پر جمعیت‌ترین نسل از نیروی کار را مدیریت نماییم؟

گروه X و Y، برخلاف پدران خود، برای بدست آوردن ثروت بیشتر و یا مقام بالاتر، ساعات طولانی فعالیت نمی‌کنند و از شرایط کاری‌ای که انعطاف بیشتری برای آن‌ها فراهم کند، استقبال می‌نمایند و ترجیح آن‌ها عملگراییست.

زیر سوال بردن سیاست‌ها و قواعد، از خصوصیات نسل جوان برشمرده می‌شود. به همین جهت، اشخاصی که این نسل را مدیریت می‌کنند، می‌بایست چرایی و علل وظایف این دسته از افراد را برایشان تفهیم کنند و مسیر پیشرفت آن‌ها را روشن نمایند (Leibow, 2014). به طور کلی این افراد بسیار مستقل بوده و پیشرفت سریع و درگیر شدن با وظایف چالش برانگیز برای آن‌ها از جذابیت خاصی برخوردار است. مهمتر از همه، این گروه از افراد، به انجام کار به صورت پروژه‌ای تأکید ویژه‌‌ای دارند (Grimes, 2015). مدیریت ذره‌بینی (Micromanagement)، برای این افراد ناخوشایند و نامطلوب است و همچنین، خط مشی‌های غیر رسمی در رابطه با لباس و محیط کار از جذابیت خاصی برای نسل جوان برخوردار است و باعث افزایش انگیزه در این گروه از افراد می‌شود. همچنین، تعادل مابین زندگی شخصی و کاری آن‌ها در اولویت است و کار برای نسل جوان، در حکم مسیری برای رسیدن به اهدافشان به حساب می‌آید.

تأثیر تکنولوژی بر نسل‌های جدید

همه‌ی ما میدانیم که سرعت رشد تکنولوژی در سال‌های اخیر، بسیار زیاد بوده و تأثیرات آن در زندگی روزمره‌ی مردم مشهود است. این پدیده، می‌تواند به عنوان یکی از قوی‌ترین تجربیات مشترک تمام نسل‌ها در نظر گرفته شود. به دلیل آنکه نسل جوان، از سنین پایین‌تری با این پدیده ارتباط برقرار کرده‌اند، در گروه جوانان تأثیر بیشتری به نسبت دیگر نسل‌ها مشاهده می‌شود.

سوفی وید (Sophie Wade) و بروس تولگان (Bruce Tulgan)، محقق و صاحب‌نظر در زمینه‌ی تغییرات ضروری در بحث مدیریت منابع انسانی و محیط کار بوده، و به مشاوره‌ی سازمان‌های بزرگی همچون والمارت، IBM و وزارت دفاع آمریکا، در رابطه با تغییرات رفتار نیروی کار و گرایش‌های آن‌ها پرداخته‌اند. این محققان، متولدین دهه‌های 90 میلادی را، به جهت تشخیص خصلت‌های آن‌ها، تا سال 2015 زیر نظر داشته و اطلاعات بسیار مفیدی را جمع آوری و منتشر نموده‌اند.

شبکه‌های اجتماعی

محور اصلی نتایج حاصل از این تحقیقات نشان می‌دهد که تکنولوژی‌های متعدد، همانند شبکه‌های اجتماعی، تأثیر بسیاری بر رفتار این گروه داشته است. افرادی که نسل جوان را مدیریت می‌کنند، می‌بایست تسلط بسیاری بر این شبکه‌ها داشته باشند و کارکنان جوان خود را نیز، در رابطه با این موضوع کنترل نمایند. با این استراتژی، شبکه‌های اجتماعی، به یک ابزار بسیار کارآمد برای این گروه از نیروی کار تبدیل خواهند شد.

اختلاف مهارتی

به دلیل افزایش بی‌سابقه‌ی علم در سال‌های اخیر، فاصله‌ی بین دانش‌ها و مهارت‌ها بسیار افزایش یافته است. این موضوع، باعث می‌شود تا افرادی که مهارت‌های تخصصی کمتری دارند، فشارهای فراوانی را متحمل شوند. این مطلب برای تمام مهارت‌ها، از جمله مهارت‌های نرم و ارتباطی صادق است. به همین جهت، ارتباطات در این نسل، بیش از هر زمان دیگری حائز اهمیت می‌باشد.

تفکر جهانی

این نسل، به لطف پیشرفت تکنولوژی، بیش از هر نسل دیگری در رابطه با کشورها، سیاست و مسائل روز دیگر، به اطلاعات دسترسی دارند. به همین سبب، اعتقاد آن‌ها نسبت به مرزهای جغرافیایی کم رنگ شده، و دارای دید بازتری نسبت به جهانی شدن هستند. با جهت دهی صحیح به این موضوع، می‌توان دستاوردهای بین‌المللی باارزشی را به ثمر رساند.

تعاریف متفاوت از مفاهیم مربوط به کار

تمام این موضوعات، علتی بر تغییر تعاریف نسل جوان از مفاهیم متعدد مربوط کار کردن است که هر مدیری می‌بایست آن‌ها را بشناسد و بر اساس آن‌ها برنامه‌ریزی‌های خود را انجام دهد. این مفاهیم عبارت‌اند از:

تمام عمر کار کردن: نسل‌های پیش از نسل جوان، “تمام عمر کار کردن” را به معنی استخدام یک شرکت شدن و تا انتهای زندگی کاری خود، همراه آن سازمان ماندن می‌دانستند. اما نسل جوان این موضوع را با دید دیگری می‌نگرد. این گروه اعتقاد دارد که می‌بایست تا آخر عمر کار کرد، اما نه الزاما برای یک شرکت. این تغییر نگرش، ریشه در کاهش امنیت شغلی و وفاداری نسل جدید داشته، و راه حل آن، همراهی و برآورده نمودن انتظارات این گروه است.

مسیر شغلی: در نسل‌های گذشته، مسیر شغلی به صورت خطی بوده، و افراد در طول زندگی خود، به انجام یک کار مشغول می‌شدند. در عصر حاضر، جوانان از تغییر مسیر شغلی ابایی نداشته، و از آن استقبال می‌کنند. بنابراین فعالیت‌هایی که چالش‌های متعددی را دارا هستند، محرک قوی‌تری برای انگیزه‌ی این دسته از افراد به حساب می‌آید.

سخت‌کوشی: برای مدت‌های بسیار طولانی، سخت کار کردن به معنای صرف زمان بسیار زیاد در جهت انجام وظایف به حساب می‌آمد. اما تعریف عصر حاضر از سخت کوشی بسیار متفاوت است. تعریف نسل جوان از سخت‌کوشی این است که از تکنولوژی و هوش مصنوعی به گونه‌ای استفاده شود که بازدهی و اثربخشی افزایش یابد.

کلام آخر

افزایش بی‌سابقه‌ی سرعت پیشرفت در عصر حاضر، باعث تعدد نسل‌ها و نزدیک شدن محدوده‌ی سنی آن‌ها به یکدیگر شده است و تغییرات با شدت بیشتری حاصل می‌شوند. بنابراین، شناخت نسل‌های مختلف، به جهت برنامه‌ریزی و تدوین استراتژی‌ها، از موضوعات روز و ضروری مدیریت محسوب می‌شود.

دیدگاهتان را بنویسید