با رشد و پیشرفت تکنولوژی و ورود آن به زندگی روزمره‌ی همه‌ی مردم، نحوه‌ی انجام بسیاری از فعالیت‌ها تغییر پیدا کرده است. برای مثال، با ورود تکنولوژی به فرآیند‌های طاقت‌فرسای اداری، ثبت و پیگیری تراکنش‌ها، استعلام‌ها و غیره، سرعت انجام آن‌ها تا حد زیادی افزایش پیدا کرده و امنیت آن‌ها به میزان قابل توجهی بالا رفته است. اما نکته‌ی جالب توجه اینجاست که نحوه‌ی کار کردن مردم، سال‌هاست که تغییر به خصوصی نداشته، و همچنین مشکلات فراوانی بر سر راه فرآیند استخدام، آموزش و حتی تعدیل کارمندان وجود دارد.

از طرفی، افراد متخصص به سختی می‌توانند بدون استخدام شدن در شرکتی کسب درآمد کنند. این مسئله باعث می‌شود که این افراد متخصص، قابلیت آن را نداشته باشند که به دلخواه خود، برای زمانشان برنامه‌ریزی نمایند، وظایف مورد علاقه‌ی خود را انجام دهند، کارفرمای خود را انتخاب کنند و یا در محل مورد علاقه‌ی خود به فعالیت بپردازند.

تمام این دغدغه‌ها باعث شدند تا تکنولوژی به این حوزه وارد شود و نحوه‌ی کار کردن را متحول سازد و نیروی کاری از متخصصان را به نام “فریلنسر”، در اقتصادی تحت عنوان گیگ اکونومی (gig economy) و فریلنسینگ را پدید آورد.

گیگ اکونومی چیست؟

اولین سوالی که باید به آن پاسخ داده شود این است که واژه‌ی “گیگ” از کجا آمده است؟ گیگ، مخفف یک واژه‌ی انگلیسی (engagement) به معنای مشغول شدن به کاری است و به فرد یا گروهی از موسیقی‌دانان اطلاق می‌شود که عضو هیچ گروه موسیقی‌ای نباشند، اما در تولید یا اجرای قطعه‌هایی خاص، با برخی از گروه‌های موسیقی همکاری کنند. فریلنسرها همانند این موسیقی‌دانان گیگ، به انجام کار مشغول می‌شوند و با کارفرمای خود توافق می‌نمایند، به همین دلیل، اقتصادی که فریلنسرها در آن فعالیت می‌کنند، گیگ گفته می‌شود.

توافقات و نحوه‌ی کار کردن فریلنسر‌ها و البته گیگ‌ها به این صورت است که صرفا برای یک پروژه‌ی خاص با یک کارفرما همکاری می‌نمایند که انتهای آن مشخص شده، و ابعاد کلی آن بین طرفین به توافق می‌رسد. به عبارتی دیگر، این نحوه‌ی کار کردن در مقابل استخدامی قرار می‌گیرد و از وجوه تفاوت آن‌ها می‌توان به تعدّد کارفرمایان، مقطعی بودن فعالیت با یک کارفرما، مشخص بودن حجم کارها و وظایفی که قرار است انجام شوند و مشخص بودن زمانی که صرف فعالیت‌های کاری می‌گردد اشاره نمود. همچنین، از اصلی‌ترین پایه‌های صنعت گیگ، می‌توان به دورکاری این نیروی کار اشاره کرد.

مزایای گیگ اکونومی برای کارفرمایان

اصولاً، استخدام نیروی کار، نیازمند صرف زمان و هزینه‌ی بسیاری است. بر اساس تحقیق انجام شده توسط Center for American Progress ، استخدام و آموزش هر کارمند، به میزان ۲۱ درصد از حقوق سالیانه‌ی او، هزینه در پی دارد. با استفاده از گیگ اکونومی، می‌توان بسیاری از هزینه‌های مربوط به فرآیند استخدام را کاهش داد. علاوه بر این، در برخی از کسب و کارها، حجم کارها و وظایف، به صورت مقطعی متفاوت خواهد بود. به همین جهت، برخی از سازمان‌ها در مقاطع زمانی معین، با حجم کاری‌ای کمتر از پتانسیل منابع انسانی خود مواجه خواهند شد، در حالی که می‌بایست همان میزان حقوق را پرداخت نمایند. با روی آوردن به گیگ اکونومی، مشکل میزان حقوق پرداختی در زمان‌هایی که حجم کار کم است، مرتفع می‌گردد.

بهره‌گیری از نیروی کار گیگ، علاوه بر کاهش هزینه، افزایش بهره‌وری و خلاقیت را نیز در پی دارد. از مهم‌ترین و حیاتی‌ترین شروط سپردن وظایف یک کسب‌وکار به خارج از سازمان، بررسی این موضوع است که آیا آن وظیفه، به عنوان هسته‌ی اصلی کسب‌وکار به حساب می‌آید یا خیر؟ در صورتی که پاسخ به این سوال مثبت باشد، برون‌سپاری آن به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود. در غیر اینصورت، برون‌سپاری وظایف حاشیه‌ای، امکان تمرکز افراد درون سازمان برروی فعالیت‌هایی که مستقیما باعث خلق ارزش می‌شوند را فراهم می‌کند. همچنین، هرچه افراد یک سازمان کمتر باشند، کیفیت روابط افراد افزایش پیدا می‌کند که در نهایت، باعث افزایش دقت و بهره‌وری افراد کلیدی سازمان خواهد شد.

از آن‌جایی که افراد درون سازمان، به رویه‌ها و فرآیندهای تکراری عادت کرده‌اند، نوآوری آن‌ها در انجام فعالیت‌های مکرر کاهش می‌یابد. به دلیل مصونیت فریلنسرها از این فرآیندهای تکراری، با برون‌سپاری اینگونه وظایف به آن‌ها، می‌توان از خلاقیت بیشتری در انجام فعالیت‌های روزمره استفاده نمود.

در برخی از موارد، ممکن است در یک سازمان برای یک وظیفه‌ی بخصوص، که قرار نیست برای همیشه و به طور مستمر پیش آید، تخصص یا دانشی خاص مورد نیاز باشد. بهترین راه حل برای چنین شرایطی، روی آوردن به گیگ اکونومی است، زیرا استخدام تمام وقت یک متخصص، برای فعالیتی مقطعی به هیچ عنوان به صرفه نیست.

به طور کلی، با تبدیل نمودن فعالیت‌های قابل برون‌سپاری، به پروژه‌ یا پروژه‌های متعدد و به مناقصه گذاشتن آن‌ها بین فریلنسرها، این امکان بوجود می‌آید تا بتوان از مزیت‌های فوق بهره برد.

مزایای گیگ اکونومی برای فریلنسرها

اگر بخواهیم در یک جمله، مزیت کسب درآمد از گیگ اکونومی را بیان نماییم، می‌توان گفت که “فریلنسر، زندگی کاری خود را مدیریت می‌نماید”. این جمله به این معنی است که فریلنسر، در انتخاب مسائل مربوط به فعالیت‌های کاری خود، صاحب اختیار است. او می‌تواند هر زمان که تمایل داشته باشد، پروژه‌ای را قبول کرده، و مشغول به کار گردد. همچنین، او می‌تواند به میزان زمان دلخواه خود در روز فعالیت کند، به دلیل امکان دورکاری، در هر مکانی که برای او مناسب است به کار کردن بپردازد، در آنِ واحد، مشغول به انجام چندین پروژه باشد، کارفرمای مورد نظر خود را انتخاب نماید، از بابت دریافت دستمزد آسوده خاطر باشد و بتواند به راحتی تعادل بین زندگی کاری و شخصی خود را برقرار نماید.

یک بستر مناسب گیگ اکونومی، چه ویژگی‌های دارد؟

اصلی‌ترین وظیفه‌ی یک بستر و پلتفرم گیگ اکونومی، این است که ارتباط مابین کارفرمایان و فریلنسرها را برقرار نماید. این فرآیند، از طریق به مناقصه گذاشتن پروژه‌ی کارفرمایان بین فریلنسرها اتفاق می‌افتد. کارفرمایان پس از بررسی پیشنهادات فریلنسرها به جهت انجام پروژه، بهترین پیشنهاد را انتخاب کرده، و فرآیند انجام پروژه آغاز می‌شود. از دیگر خدمات این پلتفرم‌ها می‌توان به پرداخت امن دستمزد، وجه تضمین تخصص، داوری و قرارداد اشاره نمود.

یکی از مهمترین ارکان برون‌سپاری، ارتباطات آزاد مابین کارفرما و فریلنسر است. این ارتباط آزاد، کمک می‌کند تا الزامات و تخصص‌های مربوط به انجام پروژه و خروجی‌های مورد انتظار، و به طور کلی، ابعاد (Scope) پروژه مشخص گردد. این موضوع باعث می‌گردد تا فریلنسرها، با دید بازتری وارد فرآیند انجام پروژه شده، و نتیجه‌ی کار، تطابق بیشتری با خواسته‌های کارفرمایان داشته باشد.

تنها بستر گیگ اکونومی که در آن، ارتباط مابین کارفرما و فریلنسر به طور کامل آزاد بوده، و هیچگونه نظارت بازدارنده‌ای بر فرآیند مذاکره‌ی طرفین اتفاق نمی‌افتد، ویش ورک است. این پلتفرم، علاوه بر بلوکه کردن مبلغ دستمزد، پیش از انجام کار در ویش ورک، با استفاده از قرارداد رابطه محور، تضمین می‌دهد که در صورت مطابقت نتیجه‌ی پروژه با درخواست‌های کارفرما، فریلنسر دستمزد خود را دریافت می‌کند. همچنین، در صورت بروز هرگونه مشکل در فرآیند انجام پروژه، کارشناسان داوری ویش ورک، به دلیل نداشتن نفعی از انجام پروژه، بدون جانب‌داری قضاوت می‌نمایند.

کلام آخر

صنعت گیگ اکونومی، با سرعت بسیاری در حال پیشرفت است و پیش‌بینی می‌شود که در آینده‌ی نه چندان دور، قسمت عمده‌ای از نیروی کار در گیگ اکونومی مشغول به کار شوند. در کشور خودمان نیز، شرکت‌های بزرگی همانند اسنپ، برخی از فعالیت‌های جانبی خود را به فریلنسرها می‌سپارند و از مزایای گیگ اکونومی بهره‌مند می‌شوند.

دیدگاهتان را بنویسید